Związek Banków Polskich opublikował XIII edycję raportu „Polska i Europa 2026″. Wynika z niego, że sektor bankowy mógłby zwiększyć finansowanie gospodarki o około 508 mld zł, czyli o ponad 36 proc. obecnego portfela kredytów dla sektora niefinansowego. Roczna luka inwestycyjna w Polsce sięga tymczasem około 170 mld zł.
Co pokazują dane
Aktywa sektora bankowego wyniosły w połowie 2026 r. 3 532,7 mld zł, co odpowiada 87,4 proc. PKB. Na koniec czerwca 2026 r. depozyty sektora niefinansowego sięgnęły 2 233,1 mld zł, a kredyty dla tego samego sektora 1 345,7 mld zł.
Depozyty rosną szybciej niż kredyty. W czerwcu 2026 r. depozyty sektora niefinansowego były o 11,7 proc. wyższe niż rok wcześniej, a kredyty dla tego sektora o 8,9 proc.
Relacja kredytów do depozytów wyniosła w II kw. 2026 r. 57,7 proc. Średnia dla UE-27 to 106,1 proc.
Kapitały własne banków odpowiadały w I kw. 2026 r. 8,25 proc. PKB wobec 16,9 proc. w UE-27. Raport wycenia tę różnicę na około 346 mld zł.
Stopa inwestycji wyniosła w Polsce w 2025 r. 17,1 proc. PKB wobec 21,3 proc. w Unii. Potrzeby inwestycyjne do 2040 r. ZBP szacuje na około 4 bln zł.
Stawka CIT dla banków wzrosła w 2026 r. z 19 do 30 proc. CIT i podatek od instytucji finansowych dały w I półroczu 2026 r. 15,8 mld zł, o 38,6 proc. więcej rok do roku. Prognozowany wynik netto sektora w 2026 r. to około 38,2 mld zł wobec 49,1 mld zł w 2025 r.
Ograniczeniem nie jest płynność, tylko kapitał
Relacja kredytów do depozytów na poziomie 57,7 proc. mówi jedno: bankom nie brakuje pieniędzy do pożyczenia. Na każde 100 zł depozytu przypada niespełna 58 zł kredytu, podczas gdy w Unii ponad 106 zł.
Dysproporcja się przy tym pogłębia. Skoro depozyty przyrastają o 11,7 proc., a kredyty o 8,9 proc., różnica między tym, co sektor przyjmuje, a tym, co wypuszcza z powrotem do gospodarki, rośnie z każdym kwartałem.
Wąskim gardłem są kapitały własne. Każda nowa ekspozycja musi mieć pod sobą kapitał, a ten odbudowuje się głównie z zysku zatrzymanego. Zysk sektora ma w tym roku spaść z 49,1 do 38,2 mld zł, przy stawce CIT podniesionej z 19 do 30 proc. Potencjał 508 mld zł jest więc warunkowy, a warunek staje się trudniejszy do spełnienia.
Bank z ograniczonym kapitałem nie przycina akcji kredytowej równomiernie. Najpierw ustępują ekspozycje długie i te o wysokiej wadze ryzyka, również dobrze zabezpieczone. Zabezpieczenie obniża stratę w razie niewypłacalności, ale nie zwalnia z utrzymywania kapitału przez cały okres życia ekspozycji. Niska relacja kredytów do depozytów nie oznacza więc taniego pieniądza dla każdego. Oznacza pieniądz wybiórczy. Widać to w cenie, jaką rynek płaci za ryzyko zabezpieczone hipoteką, i w tym, że dla połowy firm leasing został jedynym obcym finansowaniem.
Co z tego wynika dla inwestora
Cały niewykorzystany potencjał kredytowy sektora odpowiada niespełna trzem rocznym lukom inwestycyjnym. Nawet gdyby banki wykorzystały go w całości, zostałaby przestrzeń, której bilans bankowy nie zamknie. To nie jest teza o wyższości kapitału prywatnego nad bankowym, tylko rachunek na dwóch liczbach z tego samego raportu.
Pierwszy wniosek dotyczy wyceny. Gdy kapitał regulacyjny jest drogi, marża na finansowaniu zabezpieczonym przestaje podążać wyłącznie za kosztem pieniądza i zaczyna podążać za kosztem kapitału. Dla kupującego ekspozycję zabezpieczoną to argument za wyższą oczekiwaną stopą zwrotu, nie za niższą, mimo że płynności w systemie nie brakuje. Sam spadek stóp tej marży nie zdejmie.
Drugi wniosek jest mniej wygodny i dotyczy podaży. Portfele zabezpieczone trafiają na rynek najczęściej wtedy, gdy sprzedającemu brakuje kapitału, a nie wtedy, gdy jakość zabezpieczeń jest najlepsza. Rosnąca podaż takich aktywów w otoczeniu wyższego opodatkowania sektora mówi więc o bilansie sprzedającego, a nie o wartości nieruchomości wpisanych do ksiąg wieczystych. Komentujemy to z perspektywy kupującego: wycena portfela musi zaczynać się od zabezpieczenia, nigdy od tego, jak pilnie druga strona potrzebuje transakcji.
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi oferty ani rekomendacji inwestycyjnej.
